Trzech ambitnych polskich prawicowców ściga się o władzę. Kim są, co nimi kieruje, jakie mają wspólne płaszczyzny — i głębokie podziały, które mogą zdefiniować polityczną przyszłość Polski

Trzech ambitnych polskich prawicowców ściga się o władzę. Kim są, co nimi kieruje, jakie mają wspólne płaszczyzny — i głębokie podziały, które mogą zdefiniować polityczną przyszłość Polski

Polska prawica polityczna rośnie w siłę — i się rozpada. Podczas gdy ostatnie wyniki wyborów prezydenckich wstrząsają establishmentem politycznym, trzy partie prawicowe walczą o dominację, wszystkie chętne do rządzenia, ale podzielone w swoich ideologiach i ambicjach. Linie walki przebiegają między rządzącą partią Prawo i Sprawiedliwość (PiS), rozwijającą się Konfederacją i ultraradykalną partią Korona kierowaną przez Grzegorza Brauna.

Ostatnie wybory przyniosły dwie niespodzianki. Po pierwsze, przewaga kandydata opozycji Rafała Trzaskowskiego nad Karolem Nawrockim była znacznie mniejsza, niż przewidywano. Po drugie — i być może bardziej wymowne — był wybuch poparcia dla kandydatów pozycjonowanych na prawo od PiS. Razem kandydaci prawicowi zdobyli ponad 50 procent głosów. Co znamienne, liderzy Konfederacji Sławomir Mentzen i Grzegorz Braun zdobyli łącznie ponad 21 procent — co daje 4,3 miliona głosów.

Gdyby te wyniki wyborów prezydenckich znalazły odzwierciedlenie w głosowaniu parlamentarnym, połączone siły PiS, Konfederacji i Korony dałyby polskiej prawicy większość konstytucyjną. Ten niespodziewany sojusz w trakcie tworzenia stwarza zarówno szanse, jak i zagrożenia — nie tylko dla polskiej polityki, ale także dla przyszłego kierunku ideologicznego prawicy.

Kim są te partie?
Prawo i Sprawiedliwość (PiS), od dawna dominująca siła na polskiej prawicy, stoi w obliczu presji, aby zmienić markę. Kiedyś zakorzenione w mieszance narodowego konserwatyzmu i hojnych polityk społecznych, PiS odchodzi od swojego wizerunku „społecznej prawicy”, próbując zdobyć szerszą grupę konserwatywnego elektoratu. Jednak próbując się zmodernizować, ryzykuje wyobcowaniem swojej tradycyjnej bazy.

Konfederacja, koalicja sił libertariańskich i nacjonalistycznych, szybko zyskała popularność wśród młodszych wyborców. Postacie takie jak Mentzen wykorzystały niezadowolenie z polityki gospodarczej i biurokracji PiS. Konfederacja naciska na minimalną interwencję państwa, niższe podatki i bardziej stanowcze stanowisko wobec wpływu UE — stanowiska, które przemawiają do tych, którzy pragną bardziej ideologicznie czystego konserwatyzmu.

Korona, kierowana przez Grzegorza Brauna, reprezentuje najbardziej radykalny odłam prawicy. Podkreślając katolicki tradycjonalizm, antyglobalizm i skrajny nacjonalizm, Braun przekazuje przesłanie polaryzujące, ale coraz bardziej wpływowe. Jego partia przemawia do tych, którzy uważają, że zarówno PiS, jak i Konfederacja idą na kompromis w kwestii podstawowych wartości dla korzyści politycznych.

Co je łączy, a co nie
Na pierwszy rzut oka te partie wydają się być naturalnymi sojusznikami. Wszystkie sprzeciwiają się postępowym programom kulturowym, podkreślają suwerenność narodową i żywią sceptycyzm wobec Unii Europejskiej. Jednak pod powierzchnią narastają napięcia.

Podczas gdy PiS próbuje utrzymać międzynarodową wiarygodność, zarówno Konfederacja, jak i Korona otwarcie kwestionują instytucje UE. Libertarianizm gospodarczy Konfederacji kłóci się z historią polityki socjalnej PiS-u napędzanej przez państwo. Tymczasem zapalczywa retoryka Brauna i jego radykalne poglądy często odstraszają bardziej umiarkowanych konserwatystów.

Co więcej, kwestie przywództwa i ambicji politycznych mogą zniweczyć współpracę. Kto poprowadziłby taką koalicję? Czy mogliby przedstawić jednolity front w procesie decyzyjnym? Te nierozwiązane kwestie budzą wątpliwości co do wykonalności trwałego sojuszu.

Prawicowa przyszłość?
Polska stoi na politycznym rozdrożu, gdy pęd wyraźnie przesuwa się w stronę prawicy. Pytanie nie brzmi, czy partie prawicowe mogą przejąć władzę — mają już wystarczającą liczbę głosów. Prawdziwym sprawdzianem jest to, czy będą w stanie przezwyciężyć swoje ideologiczne różnice, aby rządzić razem. Gdy każda partia będzie miała oko na fotel premiera, jedność może okazać się trudniejsza do uchwycenia niż zwycięstwo.